تحقیقات علمی طی سال‌های اخیر به وضوح نشان داده‌اند که استرس‌های روانی مانند اضطراب، خشم و ناراحتی‌های طولانی‌مدت، نقشی کلیدی در بروز و پیشرفت بیماری‌های جسمانی دارند. این ارتباط نه تنها بر سلامت روانی افراد تأثیر می‌گذارد، بلکه به طور مستقیم می‌تواند باعث ایجاد و یا تشدید بیماری‌های جسمی مانند سرطان و بیماری‌های خودایمنی شود.
هنگامی که استرس مزمن می‌شود (طولانی یا مداوم)، می‌تواند اثرات مضری بر بدن داشته باشد. اثرات استرس بر سلامت قلب مدتها است مورد مطالعه قرار گرفته است، به ویژه از آنجایی که سیستم قلبی-عروقی بخش حیاتی پاسخ استرس است. مطالعات اخیر نشان داده‌اند که استرس، اضطراب، خشم و ناراحتی می‌توانند نقش مهمی در بروز و پیشرفت بیماری‌های مختلف از جمله سرطان و بیماری‌های خودایمنی ایفا کنند. استرس مزمن از طریق فعال‌سازی محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) و افزایش کورتیزول و کاتکول‌آمین‌ها، سیستم ایمنی را تضعیف کرده و محیط مناسبی برای رشد و گسترش سلول‌های سرطانی فراهم می‌کند. همچنین، این هورمون‌های استرس می‌توانند با فعال‌سازی مسیرهای مختلف سلولی، به افزایش التهاب و ایجاد شرایط مطلوب برای بیماری‌های خودایمنی کمک کنند.
ارتباط استرس مزمن با آسیب قلبی از چند طریق است، شامل:
۱. افزایش فشار خون
در شرایط استرس غدد فوق کلیوی با ترشح هورمون‌هایی مانند آدرنالین و کورتیزول بدن را وارد وضعیت «جنگ یا گریز» می‌کنند. این هورمون‌ها باعث انقباض رگ‌های خونی (Vasoconstriction) می‌شوند تا خون با فشار بیشتری به اندام‌ها برسد. در نتیجه فشار خون به‌صورت موقت یا حتی مزمن بالا می‌رود.
۲. بالارفتن ضربان قلب
استرس سیستم عصبی سمپاتیک را فعال می‌کند و موجب ترشح بیشتر آدرنالین می‌شود که مستقیماً بر گره سینوسی قلب اثر می‌گذارد. این حالت باعث افزایش ضربان قلب (Tachycardia) می‌شود. اگر این وضعیت به‌طور مکرر اتفاق بیفتد می‌تواند نامنظمی ضربان قلب یا آریتمی (Cardiac arrhythmia) را ایجاد کند.
۳. افزایش التهاب عمومی بدن
استرس مزمن سطح پروتئین واکنش‌گر C یا CRP را افزایش می‌دهد. این پروتئین یکی از مارکرهای التهابی بدن است و التهاب سیستمیک حاصل از بالارفتن آن احتمال آسیب اندوتلیال و پیشرفت آترواسکلروز عروق (Atherosclerosis) را افزایش می‌دهد. آترواسکلروز از عوامل خطر اصلی بیماری‌های عروق کرونر قلب محسوب می‌شود.
۴. افزایش قند و چربی خون
هورمون کورتیزول که در پاسخ به استرس ترشح می‌شود گلوکز را از کبد به جریان خون وارد می‌کند تا انرژی بدن را بالا ببرد. اما اگر این پاسخ به‌صورت مزمن رخ دهد، منجر به افزایش قند خون و مقاومت به انسولین می‌شود. استرس همچنین می‌تواند سطح تری‌گلیسرید و کلسترول بد (LDL) را افزایش دهد. این دو عامل در کنار هم خطر آترواسکلروز و بیماری‌های قلبی را به‌شدت بالا می‌برند.
۵. رفتارهای ناسالم
برخی افراد تحت استرس برای آرام‌سازی خود به رفتارهای پرخطر مانند پرخوری (به ویژه غذاهای پرچرب و شیرین)، سیگارکشیدن یا نوشیدن الکل روی می‌آورند. این رفتارها با افزایش چربی خون، فشار خون، مقاومت به انسولین و چاقی شکمی همراه هستند. استرس همچنین باعث کاهش انگیزه برای ورزش منظم و خواب کافی می‌شود که دو مؤلفه مهم در سلامت قلب به حساب می‌آیند.
